Masz orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności i potrzebujesz parkować bliżej wejścia do urzędu, przychodni albo sklepu? Sama lekka niepełnosprawność nie wystarcza dziś do otrzymania karty parkingowej, nawet gdy poruszanie się sprawia realną trudność. Wyjaśniam, jakie warunki trzeba spełnić, gdzie złożyć dokumenty, z jakich uprawnień można korzystać oraz czy opłata za kartę podlega refundacji.
Najważniejsze zasady dotyczące karty parkingowej
- Lekki stopień nie daje obecnie prawa do otrzymania karty parkingowej.
- Karta przysługuje przede wszystkim osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem oraz znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego poruszania się.
- Przy stopniu umiarkowanym potrzebny jest także odpowiedni symbol przyczyny niepełnosprawności: 04-O, 05-R, 07-S lub 10-N.
- W orzeczeniu musi znajdować się wskazanie do wydania karty parkingowej, zwykle w punkcie 9.
- Wydanie karty kosztuje 21 zł, a dokument jest ważny maksymalnie przez 5 lat.
- Karta nie zapewnia automatycznie bezpłatnego parkowania w każdej strefie płatnego postoju.
Lekki stopień niepełnosprawności a karta parkingowa w praktyce
Najkrótsza odpowiedź brzmi: osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności co do zasady nie otrzyma karty parkingowej. Dotyczy to także sytuacji, gdy choroba powoduje ból, szybkie męczenie się albo trudności z przejściem dłuższego dystansu.
Obecne przepisy nie uzależniają karty od samego faktu posiadania orzeczenia. Liczy się określony krąg uprawnionych osób oraz stwierdzenie, że mają znacznie ograniczoną możliwość samodzielnego poruszania się. Lekki stopień nie mieści się w tym katalogu.
To właśnie tutaj powstaje najwięcej nieporozumień. Wiele osób utożsamia symbol 05-R, 10-N albo opis trudności w chodzeniu z automatycznym prawem do karty. Tymczasem symbol choroby nie zastępuje wymaganego stopnia niepełnosprawności ani wskazania w orzeczeniu.
Kto może otrzymać kartę
| Rodzaj orzeczenia | Dodatkowe warunki | Możliwość uzyskania karty |
|---|---|---|
| Stopień lekki | Brak ustawowej podstawy do wydania karty na tej podstawie | Nie |
| Stopień umiarkowany | Znaczne ograniczenie samodzielnego poruszania się, odpowiedni symbol i wskazanie w orzeczeniu | Tak, jeśli wszystkie warunki są spełnione |
| Stopień znaczny | Znaczne ograniczenie samodzielnego poruszania się i wskazanie w orzeczeniu | Tak, bez ograniczenia do konkretnego symbolu przyczyny |
| Dziecko przed ukończeniem 16 lat | Znaczne ograniczenie samodzielnego poruszania się i odpowiednie wskazanie | Tak, niezależnie od ustalenia stopnia |
W przypadku umiarkowanego stopnia potrzebny jest jeden z symboli 04-O, 05-R, 07-S lub 10-N. Oznaczają one odpowiednio choroby narządu wzroku, narządu ruchu, układu oddechowego i krążenia oraz choroby neurologiczne. Sam symbol nie przesądza jednak o wyniku, ponieważ zespół ocenia również rzeczywistą sprawność i mobilność.
Dlaczego samo orzeczenie nie wystarcza
Karta parkingowa nie jest ogólną ulgą za posiadanie niepełnosprawności. Jej celem jest ułatwienie funkcjonowania osobom, które mają poważny problem z samodzielnym dotarciem do określonego miejsca. Dlatego ocenia się nie tylko rozpoznanie choroby, lecz przede wszystkim jej wpływ na przemieszczanie się.
Za istotne mogą być między innymi trudności z przejściem po płaskim terenie, pokonywaniem schodów, utrzymaniem równowagi albo przemieszczaniem się bez pomocy drugiej osoby. W materiałach dotyczących orzekania pojawiają się orientacyjne dystanse, takie jak około 50 metrów z pomocą sprzętu lub drugiej osoby oraz około 100 metrów po płaskiej powierzchni. Nie są to jednak sztywne limity, po których przekroczeniu karta automatycznie przysługuje.
W mojej ocenie najważniejsze jest opisanie funkcjonowania, a nie samo wymienienie diagnozy. Informacja „mam zwyrodnienie kręgosłupa” mówi mniej niż konkretny opis, że po przejściu 80 metrów trzeba odpocząć, wejście po kilku stopniach wymaga asekuracji, a wyjście z samochodu wiąże się z ryzykiem upadku.
Przeczytaj również: Miejsce dla niepełnosprawnych - Jak zdobyć kartę i dofinansowanie?
Znaczenie wskazania w punkcie 9
Na orzeczeniu trzeba sprawdzić, czy znajduje się wskazanie dotyczące spełniania przesłanek do wydania karty parkingowej. Najczęściej jest ono widoczne w punkcie 9 dokumentu. Posiadanie właściwego stopnia i symbolu bez tego wskazania nie wystarczy do wydania karty.
Również odwrotna sytuacja nie daje oczekiwanego rezultatu. Samo wskazanie o ograniczeniach w poruszaniu się nie pozwala uzyskać karty, jeżeli osoba dorosła ma tylko stopień lekki. Zespół musi uwzględnić wszystkie wymagania łącznie.
Co zrobić, gdy stan zdrowia pogorszył się po wydaniu orzeczenia
Jeżeli obecne orzeczenie wskazuje stopień lekki, ale codzienne poruszanie stało się wyraźnie trudniejsze, można rozważyć złożenie wniosku o wydanie nowego orzeczenia. Wniosek składa się do powiatowego albo miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności właściwego dla miejsca zamieszkania.
Do dokumentów dobrze dołączyć aktualną dokumentację medyczną, wyniki badań, wypisy ze szpitala, informacje o rehabilitacji i zaświadczenia od lekarzy prowadzących. Przydatny jest także konkretny opis codziennych ograniczeń. Komisja ocenia bowiem nie tylko nazwę schorzenia, lecz także to, jak choroba wpływa na samodzielne przemieszczanie się.
- Zbierz aktualne dokumenty medyczne i opisz najtrudniejsze sytuacje związane z chodzeniem.
- Złóż wniosek o wydanie orzeczenia w powiatowym lub miejskim zespole.
- Podczas badania przedstaw faktyczne ograniczenia, nie tylko rozpoznanie choroby.
- Sprawdź, czy nowe orzeczenie zawiera wymagane wskazanie do karty parkingowej.
- Po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia złóż osobny wniosek o wydanie karty.
Jeżeli orzeczenie jest świeże i uważasz, że komisja błędnie oceniła Twój stan, sprawdź pouczenie dotyczące odwołania. Odwołuje się od orzeczenia, a nie od samego braku karty wynikającego z niespełnienia warunków ustawowych.
Jak wygląda wydanie karty parkingowej
Wniosek o kartę składa się do przewodniczącego właściwego powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Dołącza się jedno aktualne zdjęcie o wymiarach 35 x 45 mm, dowód uiszczenia opłaty oraz przedstawia do wglądu prawomocne orzeczenie ze wskazaniem do karty.
Opłata za wydanie dokumentu wynosi 21 zł. Urząd powinien rozpatrzyć kompletny wniosek w terminie do 30 dni kalendarzowych. Karta jest ważna przez okres ważności orzeczenia, ale nie dłużej niż przez 5 lat.
Nie trzeba być właścicielem samochodu, aby otrzymać kartę. Jest ona przypisana do osoby, a nie do konkretnego pojazdu. Może być używana w samochodzie, którym osoba uprawniona kieruje albo jest przewożona.
Po zaparkowaniu kartę trzeba umieścić za przednią szybą w sposób widoczny, tak aby można było odczytać jej numer i termin ważności. Nie wolno zostawiać jej w aucie, gdy osoba uprawniona nie korzysta z pojazdu ani nie jest nim przewożona.
Jakie uprawnienia daje karta i czego nie zapewnia
Najbardziej oczywistym uprawnieniem jest możliwość korzystania z miejsc oznaczonych symbolem osoby z niepełnosprawnością, czyli tak zwanych kopert. Osoba legitymująca się kartą może też, w określonych przepisami sytuacjach, nie stosować się do niektórych znaków dotyczących zakazu ruchu lub postoju.
Te przywileje nie oznaczają pełnej dowolności. Karta nie pozwala parkować w miejscu zagrażającym bezpieczeństwu, blokować przejazdu ani ignorować każdego zakazu. Trzeba również stosować się do lokalnego oznakowania i zasad obowiązujących na danym terenie.
Najczęstszy błąd dotyczy opłat za parkowanie. Karta nie zwalnia automatycznie z opłat w każdej strefie płatnego postoju. O tym, czy osoba z kartą może parkować bezpłatnie, decyduje zwykle uchwała konkretnej gminy lub miasta. Czasem potrzebny jest dodatkowy abonament, identyfikator albo rejestracja numeru pojazdu.
Przed wyjazdem do innego miasta sprawdzam zawsze regulamin jego strefy parkowania. Sama karta daje ustawowe uprawnienia, ale lokalne zwolnienia z opłat mogą być różne. To drobna formalność, która pozwala uniknąć mandatu albo opłaty dodatkowej.
Czy opłata za kartę parkingową podlega refundacji
Standardowa procedura nie przewiduje osobnej refundacji opłaty za wydanie karty. Jeżeli spełniasz warunki, płacisz 21 zł za wydanie dokumentu. Nie jest to wydatek, który automatycznie zwraca PFRON, powiat albo urząd miasta.
Trzeba też odróżnić refundację od zwolnienia z opłaty za postój. Jeśli lokalne przepisy pozwalają osobie z kartą parkować bezpłatnie w określonej strefie, oznacza to brak opłaty przy spełnieniu warunków, a nie zwrot pieniędzy za wcześniejsze bilety.
Inne formy pomocy, na przykład dofinansowanie likwidacji barier transportowych albo przystosowania samochodu, są odrębnymi instrumentami. Ich dostępność zależy od programu, powiatu i kryteriów dochodowych. Sama karta parkingowa nie daje automatycznego prawa do takiego dofinansowania.
Błędy, przez które wniosek nie przynosi rezultatu
- Składanie wniosku przy stopniu lekkim z przekonaniem, że wystarczy zaświadczenie od lekarza o trudnościach w chodzeniu.
- Mylenie symbolu 05-R lub 10-N z automatycznym uprawnieniem do karty.
- Brak sprawdzenia punktu 9 orzeczenia i niewystąpienie o wymagane wskazanie.
- Zakładanie, że karta zawsze oznacza darmowe parkowanie na wszystkich miejscach.
- Używanie karty, gdy osoba, której dokument dotyczy, nie znajduje się w samochodzie.
- Opieranie się na starych informacjach sprzed zmiany przepisów i dawnych kartach bezterminowych.
Szczególnie mylące są porady powołujące się na dawne zasady. Po zmianach obowiązujących od 2014 roku krąg osób uprawnionych został wyraźnie ograniczony, a stare karty bezterminowe utraciły ważność w 2015 roku. Aktualne orzeczenie i obecne przepisy są ważniejsze niż doświadczenia sprzed kilkunastu lat.
Najważniejsza decyzja zaczyna się od właściwego orzeczenia
Przy lekkim stopniu niepełnosprawności nie ma obecnie prostej ścieżki do karty parkingowej. Jeżeli ograniczenia mobilności są znaczne, sensowne działanie polega na zebraniu dokumentacji, opisaniu codziennego funkcjonowania i wystąpieniu o ponowną ocenę stopnia oraz wskazania.
Po uzyskaniu uprawnienia karta ułatwia korzystanie z kopert i wybranych przywilejów drogowych, ale nie zastępuje lokalnych zasad parkowania. Najpierw sprawdź orzeczenie, potem warunki w swoim mieście, a dopiero na końcu składaj wniosek i opłacaj wydanie dokumentu.
